Waar een tradingplan voor dient
Een tradingplan legt vooraf vast wat op het moment zelf het moeilijkst te beslissen is: hoe groot je handelt, wanneer je eruit gaat en wanneer je stopt. Het doel is je gedrag consequent genoeg te maken om het te kunnen meten.
Dat is de koppeling met je journaal. Een journaal legt vast wat je deed; het plan zegt wat je van plan was. Het veld "plan gevolgd: ja of nee" bij elke regel heeft alleen betekenis als het plan opgeschreven en concreet is. Ben je nog niet met een journaal begonnen, lees dan hoe je een tradingjournaal bijhoudt naast deze gids.
Een goed plan past op één pagina, gebruikt getallen waar dat kan, en verandert alleen bij geplande evaluaties, nooit midden in een sessie.
Het sjabloon (kopieer dit)
Kopieer deze kopjes naar een document en vul elke regel in. Laat niets staan als "naar eigen inzicht"; als een regel inzicht vraagt, schrijf dan op waar je naar kijkt om de beslissing te nemen.
- Doel en beschikbare tijd. Waarom je handelt, en hoeveel uur per week je eraan kunt besteden.
- Account en kapitaal. Accountgrootte, en geld dat je er niet bij zult storten.
- Markten en instrumenten. Wat je verhandelt (bijvoorbeeld Amerikaanse aandelen boven een prijs- en volumedrempel, of opties op een korte lijst onderliggende waarden) en wat niet.
- Handelsuren. Wanneer je mag instappen en wanneer je zonder posities moet zijn, als dat ooit moet.
- Setups. Drie tot zes setups met een naam, elk met entrytrigger, plaats van de stop en target of exitregel.
- Risico per trade. Een vast percentage van het account.
- Formule voor de positiegrootte. Hoe de positiegrootte uit de stop wordt berekend.
- Minimale reward/risk. Het kleinste target, in R, dat je accepteert.
- Maximaal open risico. Totaal risico over alle open posities.
- Verlieslimieten. Dag- en weeklimieten, in R, en wat er gebeurt als je er een raakt.
- Routine vóór de opening. Wat je controleert vóór de beurs opent.
- Journaalregel. Wat je logt en wanneer.
- Evaluatieschema. Wekelijks, maandelijks en per kwartaal, en wat elke evaluatie behandelt.
- Regelwijzigingen. Wanneer en hoe het plan zelf mag worden aangepast.
Een ingevuld voorbeeld
Hier is het sjabloon ingevuld voor een hypothetische swingtrader in deeltijd. De getallen illustreren de vorm; het zijn geen aanbevelingen, en de juiste waarden voor jou hangen af van je eigen situatie en risicotolerantie.
| Onderdeel | Voorbeeldregel |
|---|---|
| Doel en tijd | Een herhaalbaar proces leren; 5 uur per week, 's avonds en in lunchpauzes. |
| Account | €25.000. Geen stortingen om verliezen te dekken. |
| Markten | Amerikaanse aandelen boven $10 met een gemiddeld dagvolume boven 1 miljoen aandelen. Geen opties tot er 100 aandelentrades in het journaal staan. |
| Uren | Entries pas na de eerste 30 minuten van de sessie. |
| Setups | 1. Pullback naar een stijgend 20-daags gemiddelde. 2. Uitbraak uit een range van 4 weken op het slot. Verder niets. |
| Risico per trade | 1% van het account = €250. |
| Positiegrootte | (account × 1%) ÷ |entry − stop|, naar beneden afgerond. |
| Minimale reward/risk | 2:1, dus het break-even winstpercentage is 1 ÷ (1 + 2) ≈ 33%. |
| Maximaal open risico | 3% van het account = €750 over alle posities. |
| Dagelijkse verlieslimiet | −3R (−€750): de rest van de dag geen nieuwe entries. |
| Wekelijkse verlieslimiet | −6R (−€1.500): geen nieuwe entries tot de wekelijkse evaluatie. |
| Routine | Vóór de opening: de cijferkalender controleren voor lopende posities, niveaus markeren op de watchlist. |
| Journaal | Planvelden vóór de entry, resultaten dezelfde avond. |
| Evaluatie | Wekelijkse evaluatie per setup op zaterdag; evaluatie van het plan elk kwartaal. |
| Regelwijzigingen | Alleen bij de kwartaalevaluatie, op basis van journaaldata. |
De risicoregels, uitgerekend
In het risico-onderdeel gaan vage plannen onderuit, dus hier is het rekenwerk voor het voorbeeldaccount.
Positiegrootte. Een pullbacksetup wordt geactiveerd op €80,00 met een stop op €77,50, dus het risico per aandeel is €2,50. Positiegrootte = (€25.000 × 1%) ÷ €2,50 = €250 ÷ €2,50 = 100 aandelen. De positiegroottecalculator geeft hetzelfde antwoord en rondt voor je naar beneden af.
Target. Het minimum in het plan is 2:1, dus het target moet minstens €80,00 + 2 × €2,50 = €85,00 zijn. Als de grafiek weerstand op €83 laat zien, komt de trade niet in aanmerking, hoe goed hij er ook uitziet. Je kunt elke setup controleren met de risk/reward calculator.
Open risico. Met 1% per trade en een plafond van 3% kun je hooguit drie posities met vol risico tegelijk hebben. Een vierde idee moet wachten, of eerst moet één stop naar break-even.
Verlieslimieten. Drie volle verliezen op één dag is −€750, de daglimiet. Limieten in R in plaats van in euro's schalen automatisch mee als het account groeit of krimpt.
Resultaten meten. Naarmate trades zich opstapelen, wordt elke trade een R-multiple: (exit − entry) ÷ (entry − stop). Een trade met exit op €85,00 is +2,0R; een die op €77,50 werd gestopt is −1,0R. De R-multiple calculator werkt ook voor shorts.
Setups schrijven die je echt kunt testen
Een setupbeschrijving is testbaar als twee mensen die hem lezen dezelfde trades zouden nemen. Elke setup in je plan moet vier vragen beantwoorden:
- Context: wat er waar moet zijn voordat je naar een entry zoekt (bijvoorbeeld koers boven een stijgend 20-daags gemiddelde).
- Trigger: de precieze gebeurtenis waardoor je instapt (een slot boven de high van de vorige dag).
- Stop: waar je ongelijk hebt (onder de low van de pullback).
- Exit: een vast target in R, een trailingregel of een tijdslimiet.
"Sterke aandelen kopen bij dips" faalt op alle vier. "Long als de koers sluit boven de high van de vorige dag na een aanraking van een stijgend 20-daags gemiddelde, stop onder de low van de pullback, target 2R" slaagt. De tweede versie geeft je journaal ook een helder label, zodat de wekelijkse evaluatie je kan vertellen hoe die setup het doet.
Plan en journaal met elkaar verbonden houden
Het plan telt alleen als je kunt zien of je het volgde. Drie gewoontes houden de twee verbonden:
- Gebruik de setupnamen uit het plan, woord voor woord, als setupveld in je journaal. De checklist met journaalvelden laat de rest zien.
- Markeer elke trade met "plan gevolgd: ja of nee" en vergelijk de resultaten van beide groepen in je wekelijkse evaluatie.
- Houd de verlieslimieten bij in het journaal: als je de daglimiet raakt, log dat, en ook of je bent gestopt.
Cijfers per setup zijn met de hand saai om uit te rekenen. Een journaal-app die uitvoeringen van je broker importeert, kan dat voor je doen; TradeGreen koppelt alleen-lezen aan 20+ brokers en berekent winstpercentage, profit factor, R en verwachtingswaarde per setup. Een spreadsheet werkt ook, met de formules op de pagina trading journal spreadsheet.
Wanneer en hoe je het plan aanpast
Pas het plan aan volgens schema, niet na een slechte dag. Verliezen voelen als bewijs dat een regel niet klopt, maar een handvol trades is vooral ruis. Een verstandige regel is het plan alleen aan te passen bij een geplande evaluatie, en alleen als het journaal een patroon laat zien over een betekenisvolle steekproef.
Als je het aanpast, verander dan één ding, zet er een datum bij en bewaar de oude versie. Zo kan de volgende evaluatie de resultaten van vóór en na vergelijken.
Houd het plan tot slot in verhouding. Het kan een strategie niet winstgevend maken, en het perfect volgen garandeert geen enkel resultaat. Wat het wel doet, is je trading consequent genoeg maken dat je journaal je er iets waars over kan vertellen. De fiscale behandeling van tradingwinsten hangt af van je land, dus vraag een accountant naar alles wat met belasting te maken heeft in plaats van het op basis van giswerk in je regels op te nemen.