De formule voor positiegrootte
Positiegrootte bepalen beantwoordt één vraag: hoe groot mag deze trade zijn zodat het raken van mijn stop me alleen kost wat ik besloot te riskeren?
positiegrootte = (account × risico %) ÷ |entry − stop|, naar beneden afgerond op een heel aandeel.
- Account: het kapitaal waarop je de grootte baseert (veel traders gebruiken de huidige accountwaarde).
- Risico %: het deel van het account dat je bereid bent op deze trade te verliezen als de stop geraakt wordt.
- |entry − stop|: het risico per aandeel, de afstand tot je stop.
Je rondt naar beneden af omdat naar boven afronden meer dan je gekozen bedrag op risico zou zetten. De positiegroottecalculator gebruikt dezelfde formule.
Een uitgewerkt voorbeeld
Account: €25.000. Risico per trade: 1%. Geplande entry €50,00, stop €48,00.
- Bedrag op risico: €25.000 × 1% = €250
- Risico per aandeel: €50,00 − €48,00 = €2,00
- Positiegrootte: €250 ÷ €2,00 = 125 aandelen
- Positiewaarde: 125 × €50,00 = €6.250
Merk op dat de positiewaarde (€6.250) veel groter is dan het risico (€250). Positiegrootte bepalen stuurt het verlies bij de stop, niet de omvang van de positie. Dat onderscheid is belangrijk in de volgende secties.
Handel je een shortpositie, dan ligt de stop boven de entry, maar de formule blijft gelijk omdat hij de absolute afstand gebruikt. Short op €50,00 met een stop op €52,00 is nog steeds €2,00 risico per aandeel en nog steeds 125 aandelen bij €250 risico. Noteer bij elke trade het geplande risico in euro's; dat is het getal dat 1R voor die trade definieert als je hem later reviewt.
Hoe het risicopercentage de grootte verandert
Hetzelfde account en dezelfde trade (€25.000, entry €50,00, stop €48,00), verschillende risico-instellingen:
| Risico per trade | Bedrag op risico | Aandelen | Positiewaarde |
|---|---|---|---|
| 0,5% | €125 | 62 | €3.100 |
| 1% | €250 | 125 | €6.250 |
| 2% | €500 | 250 | €12.500 |
Bij 0,5% is €125 ÷ €2,00 = 62,5, naar beneden afgerond 62 aandelen, dus het werkelijke risico is €124. Het risicopercentage dat je kiest is een persoonlijke beslissing die van je omstandigheden afhangt; deze gids beveelt er geen aan.
Vast percentage tegenover vast bedrag
Er zijn twee gangbare manieren om het deel ‘bedrag op risico’ van de formule in te vullen.
| Vast percentage | Vast bedrag | |
|---|---|---|
| Risico per trade | Een % van het huidige account | Elke trade hetzelfde bedrag in € |
| Na verliezen | Het risico krimpt mee met het account | Het risico blijft gelijk |
| Na winsten | Het risico groeit mee met het account | Het risico blijft gelijk |
| Eenvoud | Het bedrag in € opnieuw berekenen als de accountwaarde verandert | Eén getal om te onthouden |
Voorbeeld met vast percentage: 1% van €25.000 is €250. Na een drawdown naar €22.000 is 1% €220, dus de volgende trade is kleiner.
Voorbeeld met vast bedrag: je riskeert €200 op elke trade. Met entry €50,00 en stop €48,00 is dat €200 ÷ €2,00 = 100 aandelen, wat het account vorige week ook deed.
Hoe dan ook bepaalt de stopafstand nog steeds het aantal aandelen. Beide methodes houden het verlies bij de stop ongeveer constant in de eenheid die je koos, en dat maakt resultaten vergelijkbaar in R-multiples.
Welke je ook gebruikt, schrijf de regel op en noteer bij elke trade het geplande risico. Zonder dat getal kun je later geen R berekenen, en kun je niet zien of een slechte maand door de strategie kwam of door inconsequente positiegroottes.
De valkuil van de krappe stop: controleer ook de positiewaarde
De formule deelt door de stopafstand, dus een heel krappe stop levert een heel grote positie op. Hetzelfde account van €25.000 en €250 risico, maar een stop op slechts €0,25 afstand:
€250 ÷ €0,25 = 1.000 aandelen, ter waarde van 1.000 × €50,00 = €50.000, twee keer het account.
Controleer voordat je op een positiegrootte handelt:
- Koopkracht. Kan je account deze positie überhaupt aanhouden? Een cashaccount kan niet boven zijn cash uitkomen; margeregels verschillen per broker en per land.
- Gaprisico. Een stop garandeert zijn prijs niet. Opent het aandeel ver onder je stop, dan verliest een positie van 1.000 aandelen veel meer dan €250. Zie stop loss vs stop limit.
- Liquiditeit. Een grote positie in een dun verhandeld aandeel kan de prijs bij in- en uitstap tegen je in bewegen.
- Concentratie. Sommige traders begrenzen ook de positiewaarde tot een deel van het account, wat de formule ook zegt.
Veelgemaakte fouten bij positiegrootte
- Grootte op overtuiging. Een grotere positie nemen omdat een trade ‘er geweldig uitziet’ verbreekt het verband tussen risico en grootte. Je journaal kan toetsen of trades met veel overtuiging echt beter presteren.
- Grootte op aantal aandelen of positiewaarde. Van alles 100 aandelen kopen betekent dat een aandeel van €10 met een stop van €0,50 en een aandeel van €200 met een stop van €10 een heel ander risico dragen.
- De stop na de grootte bepalen. Kies je eerst het aantal aandelen en zet je de stop daarna waar het geld op is, dan wordt de stop bepaald door je portemonnee, niet door de trade.
- Kosten vergeten. Commissies, kosten en de spread horen bij het verlies als een stop geraakt wordt. Bij kleine stops kunnen ze een wezenlijk deel van het risico zijn.
- Gecorreleerde posities negeren. Vijf posities in vergelijkbare aandelen, elk met 1% risico, kunnen zich gedragen als één positie met meer dan 1% risico als ze allemaal samen bewegen.
- Het risicopercentage na een reeks aanpassen. Het risico verhogen na winsten of verdubbelen na verliezen verandert de strategie die je meet. Pas je het aan, noteer dan de datum, zodat je review de twee periodes kan scheiden.
Positiegrootte bij opties en andere instrumenten
Hetzelfde idee werkt voor andere instrumenten als je het risico per eenheid correct uitdrukt:
- Standaard Amerikaanse aandelenopties: risico per contract = premieafstand tot je exitplan × 100 (de gebruikelijke contractmultiplier). Koop je een optie en wil je die tot expiratie aanhouden, dan is het meeste wat je kunt verliezen de betaalde premie.
- Futures en F&O: vermenigvuldig de prijsafstand met de multiplier of lotgrootte van het contract, die door de beurs wordt vastgesteld.
De gids over een optiejournaal laat zien hoe je de kostprijs met de multiplier vastlegt.
Controleren of je positiegrootte echt standhoudt
Positiegrootte werkt alleen als je echte verliezen overeenkomen met je geplande risico. Vergelijk in je journaal het verlies van elke verliezende trade met het risico dat je ervoor plande. Komen verliezers regelmatig uit op 1,5R of 2R, dan ligt de oorzaak meestal bij verplaatste stops, koersgaten of slippage, niet bij de formule. Resultaten in R meten maakt dit meteen zichtbaar; de R-multiple calculator doet het voor één trade, en de journaalspreadsheet laat de kolommen zien om het over veel trades te volgen.
Deze gids is uitsluitend educatief en beveelt geen risiconiveau of strategie aan.